Ўзбекистон финтех (молиявий технологиялар) бозорида узоқ кутилган, том маънода инқилобий янгиланиш арафасидамиз. Кўп йиллик ҳуқуқий ва техник тўсиқлардан сўнг, дунёнинг энг йирик мобил тўлов экотизимлари — Apple Pay ва Google Pay ниҳоят Ўзбекистон бозорига расман кириш нуқтасига келди.

Марказий банк тақдим этган  маълумотларга кўра, маҳаллий инфратузилмани халқаро платформаларга интеграция қилиш жараёни якуний паллага кирган. Энг муҳими, 2026 йилнинг сентябр ойида Apple ва Google корпорацияларининг юқори мартабали вакиллари билан Тошкентда хизматларни расман ишга тушириш бўйича ҳал қилувчи музокаралар ўтказилиши белгиланган.

Кўплаб фойдаланувчилар Ўзбекистонда бу хизматларнинг йўқлигини терминаллар ёки банкларнинг тайёр эмаслиги билан боғлашарди. Ваҳоланки, мамлакатимиздаги POS-терминалларнинг қарийб 95 фоизи бир неча йилдан буён NFC (контактсиз алоқа) технологиясини тўлиқ қўллаб-қувватлайди. Чет эл банк карталарига эга сайёҳлар Тошкент метроси ёки супермаркетларида Apple Pay орқали муаммосиз тўлов қилиб келишаётган эди.

Аслий тўсиқ шахсий маълумотларни сақлаш тўғрисидаги қонунчилик эди. Аввалги қонун талабларига кўра, Ўзбекистон фуқароларининг шахсий маълумотлари фақат мамлакат ҳудудидаги серверларда қайта ишланиши ва сақланиши шарт эди. Apple ва Google каби трансмиллий гигантлар эса ўз хавфсизлик архитектурасини глобал булутли (cloud) серверлар ва марказлашган шифрланган экотизимлар асосига қуради. Улар ҳар бир давлат учун алоҳида локал сервер очиш амалиётидан бош тортиб келишган.

2026 йил бошида қонунчиликка киритилган стратегик ўзгартиришлар ушбу ҳуқуқий тугунни ечди. Шахсий маълумотларни трансчегаравий узатиш бўйича талабларнинг юмшатилиши глобал финтех корпорациялари учун Ўзбекистон бозорининг ёпиқ эшикларини очиб берди. Халқаро тажрибалар шуни кўрсатадики, Apple ва Google тизимлари фирибгарлик ҳолатларини кескин камайтиради. Бунга токенизация технологияси орқали эришилади.

Смартфонингизга пластик картангизни киритганингизда, тизим унинг реал рақамларини сақлаб қолмайди. Бунинг ўрнига ҳар бир қурилма учун махсус виртуал ҳисоб рақами — Токен яратилади. Тўлов пайтида терминалга карта рақамингиз эмас, айнан мана шу токен ва бир марталик динамик хавфсизлик коди узатилади. Яъни, фирибгарлар терминал тармоғини бузиб кирган тақдирда ҳам, сизнинг реал карта маълумотларингизни қўлга кирита олишмайди.

Apple Pay ва Google Payнинг расмий дебюти шунчаки смартфонда тўлов қилиш қулайлигини эмас, Ўзбекистон иқтисодиёти ва финтех сектори учун бир қанча стратегик устунликларни ҳам тақдим этади. Нақдсиз ҳисоб-китоблар улуши кескин ўсади. Смартфон доим қўлимизда эканлиги сабабли, майда харидлар (нонвойхона, дорихона, жамоат транспорти) тўлиқ рақамли шаклга ўтади.

Маҳаллий банклар халқаро платформалар билан интеграция даражаси, кэшбэк тизимлари ва рақамли карталар чиқариш тезлиги бўйича рақобатлаша бошлайди. Сайт ва иловаларда узоқ ва зерикарли карта рақами, амал қилиш муддати ва CVC кодини киритиш даври тугайди. Биргина Face ID ёки бармоқ изи (Touch ID) орқали сониялар ичида онлайн харидни амалга ошириш мумкин бўлади.

Марказий банк ва халқаро ҳамкорлар аниқ санани очиқлашмаётган бўлса-да, сентябр ойидаги музокаралардан сўнг, 2026 йилнинг охири ёки 2027 йилнинг биринчи чорагида дастлабки "пилот" (синов) лойиҳалар ишга тушишини тахмин қилиш мумкин. Йирик пилот лойиҳаларда одатда мамлакатнинг етакчи 3-4 та инновацион банклари биринчилардан бўлиб Apple ва Google Wallet тизимларига уланиш ҳуқуқини қўлга киритади.