Таҳририятга йўлланган бир мактубда баён қилинган воқеани орадан анча йиллар ўтган бўлса ҳам унутолмайман. Ҳовлида изғиб юрган ҳакка, қарға, олақанот ва бошқа қушларга кўзим тушди деганча ёдимга келаверади. Мактуб муаллифи сирли бир «ўғрилик» туфайли оиласидан ажрашган, бадном бўлган бегуноҳ келинчак. Мана, ўша мактуб.

«Катта ҳовлили уйга келин бўлиб тушганман. Кеч куз эди. Қайнотам ва қайнонам ҳаж ибодатини адо этиб келишди. Ҳамма уларни тавоф қилгани ташриф буюрди. Уйимиз икки-уч кун меҳмонлар билан тўлди. Эртадан кечгача дастурхон тўла одам. Қозонларимиз тинимсиз қайнайди...

Ҳаммани кузатиб бўлгач, хоналарни йиғиштира бошладик. Мен, иккита қайинсинглим, қўшни аёллар тиним билмай ишладик. Ҳамма нарсани жой-жойига қўйиб бўлгач, катта қайинсинглим кутилмаганда жазавага тушиб, «Тиллаларим йўқолди, ким олган бўлса, берсин, шармандасини чиқараман», деб шовқин қила бошлади. Мен ҳангу манг бўлиб қолдим.

Ҳовлидаги тош ўчоқда сув иситиб, идишларни юваётгандик. Айтишича, у қўлидаги тақинчоқларини шу ерга ечиб қўйган экан. Осмонга учдими, ернинг тагига кириб кетдими, ҳеч ким билмайди. У ерга биздан бошқа ҳеч ким борган эмас. Ҳамма менга қарайди. Мен эса кимга қарашимни билмайман. Қидирмаган жойимиз қолмади, аммо топа олмадик. Хуллас... тақинчоқларни мен ўғирлаган бўлиб чиқдим.

Бу гап ўша куниёқ маҳаллага ўрмалади. Кўчага чиқа олмай қолдим. Миш-миш авжига чиқди. Мактабдан келаётган болалардан бири менга эшиттириб, «Ана, ўғри келин» деди. Уйимдагилар келишди. Қайнотам «Хўш, келин олмаган бўлса, ким олади?» деди. Қайнонам фолбин аёлга бориб, кўрсатган эканлар, «Тақинчоқлар йўқолмаган,  яшириб қўйилган», дебди. Бу гапдан кейин кўзимга икки олам қоронғи бўлиб кўринди-ю, болаларимни етаклаб, уйдан чиқиб кетдим.

Орадан уч-тўрт ой вақт ўтди. Аслида, уч-тўрт ой эмас, мен учун  минг йил ўтди, деса ҳам бўлаверади. Худодан умид қилиб юрдим, бошқа иложим йўқ эди. Ниҳоят, бир куни...

Баҳорнинг бошлари эди. Турмуш ўртоғим ҳовли четидаги кекса ёнғоқнинг тарвақайлиб кетган шохларини кесиш учун, тепасига чиққан экан, қарға уяларидан бирида бир нималар ялтиллаб турган эмиш. Қараса, кичик-кичик ойна синиқлари ва... ўша йўқолган тақинчоқлар. Хурсанд бўлганидан дарахтдан йиқилиб тушай дебди.

Тақинчоқлар топилди, дея уйимизга суюнчилаб келишди. Аммо бу хушхабар  менга ҳам,  ота-онамга ҳам тариқчалик таъсир қилмади. Ёнғоқли ҳовлига қайтиб боришдан кўра, дўзахга кирганим афзал дедим...»

Бу хатни ҳам, воқеалар қаерда, қайси манзилда бўлганини бир оз пардалаб эълон қилдик. Нотаниш синглимизни болаларни етим қилмасликка ундадик. Орадан кўп ўтмай, Назирахондан жавоб хати олдик. Унда биргина жумла ёзилган эди, холос: «Борди-ю бу воқеа сизларнинг сингилларингиз билан бўлганида унинг оиласига қайтишига маслаҳат берармидингиз?»

Бу саволга жавоб ёзиш қўлимиздан келмади.

(«Сиз ёзмаган китоб»дан)