Бугун, 22 сентябр — Халқаро автомобилсиз кун. Бу сана инсонларни шахсий автомобилдан бир кунга воз кечиб, пиёда юриш, велосипед ҳайдаш ёки жамоат транспортидан фойдаланишга чорлайди. Ташаббуснинг асосий мақсади — ҳаво ифлосланишини камайтириш, шаҳарларда ҳаракатланиш маданиятини яхшилаш ва экологик масъулиятни ошириш.

Ўзбекистон Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси маълумотига кўра, автомобилсиз кун 1950-йилларда айрим мамлакатларда ўтказила бошланган. 1956–1957 йилларда Нидерландия ва Бельгияда автомобилсиз якшанбаликлар ташкил этилган. 2000 йил 22 сентябрда эса биринчи Европа автомобилсиз куни ўтказилган. Кейинчалик ташаббус дунёнинг кўплаб шаҳар ва мамлакатларига ёйилган.

Бугунги кунда 22 сентябр Европа ҳаракатланиш ҳафталигининг ҳам якуний санаси ҳисобланади. 2026 йилги кампания «Ҳаракатланиш — барча учун» мавзусида ўтказилмоқда. Унда ёшидан, имкониятидан ёки яшаш жойидан қатъи назар, барча учун қулай ва барқарор транспорт тизимини ривожлантириш масаласига эътибор қаратилган. Автомобиллардан фойдаланишни қисқартириш нафақат экологик, балки шаҳар муҳити учун ҳам аҳамиятли. Пиёда юриш, велосипед ва жамоат транспортидан фойдаланиш транспорт тирбандлигини, зарарли чиқиндилар ва шовқинни камайтиришга хизмат қилиши мумкин. Европа ҳаракатланиш ҳафталиги материалларида ҳам барқарор шаҳар транспорти ҳаво сифатини яхшилаш ва углерод чиқиндиларини камайтиришга ҳисса қўшиши таъкидланган.

Ўзбекистонда ҳам автомобилсиз кун доирасида турли тадбирлар ўтказилмоқда. Жумладан, 2026 йил 22 сентябр куни эркаклар ўртасида «Саломатлик сари йўл» веломарафони, шунингдек, ўғил болалар ва қизлар ўртасида югуриш марафонлари ташкил этилиши белгиланган.

Ўзбекистонда автомобиллар сонининг ортиши ҳам шаҳарларда транспорт ва экологик масалаларга бўлган эътиборни кучайтирмоқда. Расмий маълумотларга кўра, мамлакатдаги автомобиллар сони 2021 йилдаги 3,14 миллиондан 2025 йилга келиб 5,2 миллионтага етган. Шу боис бугунги сана шунчаки рамзий акция эмас. У ҳар бир инсонга кундалик ҳаракатланиш одатларини қайта кўриб чиқиш учун имконият беради.

Агар йўналишингиз узоқ бўлмаса, бугун машина ўрнига пиёда юриш, велосипеддан фойдаланиш ёки жамоат транспортини танлаш мумкин. Бир кунлик танлов катта ўзгаришдек кўринмаслиги мумкин, аммо экологик масъулият айнан шундай кичик қадамлардан бошланади.