Associated Press ва Reuters хабарларига кўра, 8 ноябр куни Исроил президенти Ицхак Герцог «Яшар» партияси етакчиси, мамлакат армияси Бош штаби собиқ раҳбари Гади Айзенкотга ҳукуматни шакллантириш вазифасини расман топширди. 

Бу қарор Нетаняҳу учун жиддий сиёсий муаммо туғдирди. Чунки унинг партияси парламентда энг кўп ўринни эгаллаган бўлса-да, бош вазир раҳбарлигидаги коалиция кўпчиликни йўқотди.

27 октябрь куни бўлиб ўтган сайловларда 120 ўринли Кнессетда ҳеч бир сиёсий блок мустақил равишда ҳукумат тузиш учун зарур 61 депутатлик ўрнини қўлга кирита олмади.

Нетаняҳунинг «Ликуд» партияси 27 та ўрин билан энг йирик сиёсий куч бўлиб қолди. Бироқ унинг диний ва ўнг қанот партияларидан иборат иттифоқи жами 53 та мандат олди.

Гади Айзенкот бошчилигидаги мухолифат блоки эса 48 та ўринни эгаллади.

Сайловнинг муҳим натижаларидан бири араб аҳолиси манфаатларини ифода этувчи партияларнинг муваффақияти бўлди. Улар жами 19 та депутатлик мандатини қўлга киритди.

Шундай қилиб, парламентда кучлар нисбати 53–48–19 кўринишида шаклланди.

Исроил қонунчилигига кўра, президент сайловдан кейин парламент партиялари билан маслаҳатлашиб, ҳукумат тузиш имконияти юқорироқ деб ҳисобланган номзодга ваколат беради.

Музокараларда 67 нафар депутат Айзенкот номзодини қўллаб-қувватлади. Нетаняҳуни эса 46 депутат тавсия қилди.

Айзенкотни қўллаб-қувватлаганлар орасида араб партиялари ҳам бор. Айнан шу омил мухолифат етакчисининг президентдан ҳукумат тузиш ваколатини олишида муҳим рол ўйнаган.

Эндиликда Айзенкот олдидаги асосий муаммо – бир-биридан сиёсий қарашлари кескин фарқ қиладиган партияларни ягона коалицияга бирлаштириш.

Унинг блокида 48 та депутат бор. Ҳукумат тузиш учун эса камида 61 нафар депутатнинг қўллаб-қувватлаши зарур.

Биринчи имконият – араб партиялари билан ҳамкорлик қилиш. Улар 19 та мандатга эга бўлиб, Айзенкотни қўллаб-қувватлаган тақдирда парламентда етарли овоз шаклланиши мумкин.

Бироқ мухолифат таркибидаги айрим ўнг қанот партиялари араб сиёсий кучлари билан коалиция тузишга қарши.

Иккинчи имконият – ултраортодоксал яҳудий партиялари билан келишиш. Аммо бу ерда ҳам жиддий зиддият мавжуд. Диний партиялар ўз жамоалари учун ҳарбий хизматдан озод этиш тартибини сақлаб қолишни талаб қилмоқда. Айзенкот эса сайловолди кампаниясида ҳарбий хизматда тенгликни таъминлашга ваъда берган.

Учинчи йўл – Нетаняҳунинг «Ликуд» партияси билан миллий бирлик ҳукуматини тузиш. Нетаняҳу бундай ҳамкорликка чақирган, бироқ томонлар ўртасидаги сиёсий келишмовчиликлар бу вариантни ҳам мураккаблаштирмоқда.

Гади Айзенкотга коалиция шакллантириш учун дастлаб 28 кун берилган. Президент бу муддатни яна 14 кунга узайтириши мумкин.

Агар у белгиланган вақтда парламент қўллаб-қувватлайдиган ҳукуматни шакллантира олмаса, ваколат бошқа номзодга, жумладан, Нетаняҳуга берилиши мумкин.

Барча уринишлар натижасиз якунланса, Исроилда 2027 йил баҳорида яна парламент сайловлари ўтказилиши эҳтимоли бор.

Ҳозирча Нетаняҳу амалдаги бош вазир вазифасини бажаришда давом этади. Унинг ҳукумати янги коалиция шакллантирилгунга қадар ўтиш даври ҳукумати сифатида фаолият юритади.