2026 йилги физиология ва тиббиёт бўйича Нобел мукофоти лауреатлари маълум бўлди. Мукофот Германия ва АҚШ олимлари Карл Дейссерот, Петер Ҳегеманн ва Георг Нагелга ёруғликка сезгир ион каналлари ва оптогенетика соҳасидаги кашфиётлари учун берилди.

Нобел қўмитасининг пресс-релизига кўра, миянинг хотиралар, ҳис-туйғулар ва хулқ-атвор моделларини қандай шакллантиришини тушуниш тадқиқотчиларнинг узоқ вақтдан бери орзуси бўлиб келган. Карл Дейссерот, Петер Ҳегеманн ва Георг Нагел оптогенетиканинг ривожланишига олиб келган кашфиётлари учун Нобел мукофотига сазовор бўлишди - бу усул тирик миядаги индивидуал нерв ҳужайралари фаолиятини ёқиш ёки ўчириш имконини беради.

Ушбу усул ҳозирда бутун дунё бўйлаб лабораторияларда мия сирларини очиш учун қўлланилади.

Ушбу уч олим яратган усул ёрдамида эса фақат маълум бир гуруҳ нейронларни ёруғлик тушириш орқали фаоллаштириш ёки тўхтатиш имкони туғилди. Бу миянинг хотира, ҳис-туғулар, паркинсонизм, депрессия ва тутқаноқ (эпилепсия) каби ҳолатларда қандай ишлашини аниқ тушунишда ва янги даволаш усулларини ишлаб чиқишда улкан инқилоб бўлди.