Кеча, 12 апрел куни Венгрияда бўлиб ўтган парламент сайловида нафақат мамлакат, балки бутун Европа Иттифоқи тақдирига таъсир этадиган натижа қайд этилди.

45 ёшли Петер Мадяр бош вазир 62 ёшли Виктор Орбаннинг 16 йиллик бошқарувига чек қўйишга муваффақ бўлди.

Мадяр раҳбарлигидаги «Тиса» партияси қонунчилик идорасида мутлақ кўпчилик ўринни қўлга киритди. Санаб чиқилган қарийб 99 фоиз овоз натижаларига кўра, парламентдаги 199 ўриндан 138 таси мухолифатга ўтмоқда.

Орбаннинг «Фидес» партияси эса 37,95 фоиз овоз тўплаб, 55 та ўринга қаноат қилди.

Янги бош вазир бир ой ичида сайланиши лозим.

Петер Мадяр ўз ғалабасини «Венгриянинг озод бўлиши» деб атаган ва Будапештнинг Европа Иттифоқи ҳамда НАТО билан муносабатларини қайта тиклашга ваъда берган.

Таҳлилчилар Орбаннинг катта сиёсатдан кетишини ўнг қанотга мансуб сиёсий ҳаракат учун кучли зарба дея баҳоламоқда.  

Телеграмдаги «Файзбоғ» каналига кўра, Венгриядаги сайловда нафақат Виктор Орбан, балки АҚШ президенти Доналд Трамп ва Россия раҳбари Владимир Путин ҳам мағлуб бўлди.

«Сайловлар арафасида АҚШ президенти Доналд Трамп Виктор Орбанни «ўзининг энг яқин дўсти» деб атаган ва сайловда унга омад тилаган эди. Шунингдек, оммавий ахборот воситаларида Россия Венгриядаги сайловлар арафасида Виктор Орбанни қўллаб-қувватлаш кампанияси учун катта маблағ ажратгани ҳақида хабарлар пайдо бўлган. Маълумот учун, Венгрия бош вазири Виктор Орбан ўзининг россияпараст позицияси билан танилган. У Украинанинг Евроиттифоққа қўшилишига, шунингдек, иттифоқ томонидан Киевга 90 млрд евролик кредит ажратилишига фаол тарзда тўсқинлик қилиб келаётган эди», — деб ёзди «Файзбоғ».

Сиёсатшунос Отабек Акромов таъкидича, Орбаннинг мағлубияти халқаро популист лагер учун ҳам катта зарба бўлди. Чунки у оддий бир ўнгчи сиёсатчи эмас, балки «либерал тартибга қарши» таянч эди.

«Унинг «нолиберал демократия»си MAGA, Европа ўнгчилари ва Брюсселга қарши сиёсат юритувчи кучлар учун намунага айланган, Трамп каби етакчилар эса уни очиқ мақтаган эди. Энди эса ўша намуна емирилди. Бу мағлубиятнинг халқаро аҳамияти шундаки, Орбан популизмни фақат ғоя сифатида эмас, бошқарув технологияси сифатида ҳам экспорт қилган эди: миллий суверенитет шиори, ташқи душман образи, либерал институтларни «халқ иродасига тўсиқ» сифатида кўрсатиш, Россия билан яқинликни «мустақил ташқи сиёсат» деб сотиш. Шунинг учун унинг йиқилиши бошқа популист етакчиларга ёқимсиз сигнал беради», — дейди О.Акромов.  

Эксперт Орбан Россия учун Европа Иттифоқи ичидаги энг муҳим шериклардан бири экани, унинг кетиши Кремлнинг ЕИдаги таянч нуқталаридан бирини заифлаштиришини ҳам урғулаган.

Телеграмдаги «Давлетов» канали ёзишича, Трамп маъмурияти ва Россиянинг прокси кучлари «Фидес» партияси раҳбарини қўллаб-қувватлаш кампаниясида фаол иштирок этганига қарамай, сайлов якунида можар халқи Орбаннинг авторитар хатти-ҳаракатларидан чарчагани маълум бўлди.

«Европа Иттифоқи лидерлари сайлов натижаларидан мамнунлигини яшириб ўтирмаяпти, чунки Виктор Орбан Иттифоқнинг якдил сиёсатига қарши доимо муаммо яратиб келаётган эди. «Венгрия Европага қайтди» дейишмоқда улар», — деб ёзди муаллиф.

Таҳлилчи Муҳаммадқодир Собиров эса парламент сайлови натижасини «16 йиллик Орбан диктатурасининг қулаши» деб атаган.  

«Бироқ Путин ва Трамп учун бу ёқимсиз. Уларнинг Европадаги ҳамтовоғи ҳокимиятдан кетди. Венгрия уруш бошлангандан бери Украинага ёрдамни блоклаб, халақит бериб келаётган эди. Сайлов кампаниясида ҳам Орбан бор кучи билан Украинани ёмонлади. Яқинда Орбан бандаси Москвага санкциядаги инсонлардан рўйхатдан чиқаришга ёрдам бергани, Евроиттифоқ хабарларини Кремлга етказиб тургани маълум бўлди. Трампнинг қўллови ҳам доимгидек ҳеч нимани ҳал қилмади... Ҳозир Трамп ва унинг жамоасининг қўллови фақатгина зарарга ишлайдиган давр... Европа юраги яна иттифоққа қайтди. Бироқ ҳали йўл қийин, чунки Орбан 16 йил ичида Венгрияни мутлақ Россия энергоресурсларига қарам қилиб қўйган. Буни 1-2 йил ичида тўғрилаш анча қийин кечади», — деб хулоса қилди М.Собиров.