Хабарлар тезкор Телеграм каналимизда Обуна бўлиш ×

Бухородан Ванкувергача: ТАТУ собиқ талабаси, Канададаги Huawei ходими билан суҳбат

Бухородан Ванкувергача: ТАТУ собиқ талабаси, Канададаги Huawei ходими билан суҳбат

«Xориждаги ватандошлар» рукни доирасидаги интервюлар давом этади.

Навбатдаги суҳбатдошимиз Huawei’нинг Канададаги илмий ходими, ватандошимиз Нодир Қодиров бўлди.

Қаҳрамонимиз Тошкент ахборот технологиялари университетининг бакалавр босқичини тамомлаган. Жанубий Кореядаги Конкук университетида магистратура, Канададаги Британия-Колумбия университетида докторантурада таҳсил олган.

«Қишлоқда, меҳнатни ўртасида туғилган»ман

Бухоро вилоятида туғилганман. Бухоро туманидаги 16-мактабда ўқиб, кейин ўша туманданги қишлоқ хўжалик коллежини битирганман. Ҳозир 37 ёшда охирги дипломим техника фанлари доктори бўлса, ҳаётдаги биринчи дипломим шу коллеждан, чорвадор фермерликда.

Болалик йилларимнинг энг асосий қисми: меҳрга тўла муҳитда ўсганим. Жонкуяр ота-она, севимли ака-укалару, опа-сингиллар, жипс қариндошлару-қишлоқдошлар ва фидойи ўқитувчилар бағрида улғайганман. Ҳаммаларидан доим миннатдордаман.

Болалигимнинг яна бир қисми бу меҳнат. Қишлоқда ўсганман. Даламиз, чорва молларимиз бўларди. Уларга ем-хашак олиб келиш, қишга жамлаш кундалик юмуш эди. Мавсумий пахта-буғдойдан ташқари, оилада тонналаб картошка, саримсоқ, ҳандалак етиштириб сотганмиз. Ҳожибой Тожибоев айтгандек, «қишлоқда, меҳнатни ўртасида туғилган»ман. Кўз қўрқоқ, қўл ботир мақолини амалда кўп қўллашга тўғри келган.

Биринчи курснинг ўзида илмий мақолам чоп қилинган

Ахборот технологиялари соҳасини Тошкент ахборот технологиялари университетига (ТАТУ) кирганимдан кейин танлаганман. ТАТУга ҳужжат топширишдан аввал аниқ фанларга, айниқса математика ва физикага қизиқардим. Устозларим, айниқса Шерали Очилов, физикага бўлган қизиқишимга катализатор бўлганлар. Гулбаҳор Пўлатова ва Зафар Болтаев математик гўзалликка кўзимни очганлар. Бакалаврдан ягона мақсадим фанга чуқурроқ кириш эди. Яхши олийгоҳлар Тошкент шаҳрида эди, боз устига Тошкентда талабалар пахта теримига чиқмасди. Уйдагилар ва устозлар маслаҳати билан ўша вақтдаги энг обрўли олийгоҳлардан бири, ТАТУга топширдим.

ТАТУга бориб физика-математикада давом этдим. ТАТУ математика кафедрасидан устоз топиб (Анвар Мирзаев), биринчи курснинг ўзида мақола чоп қилдик. Дастлабки мақолам Фурье қаторларидан фойдаланиб сигналларни спектрал таҳлил қилиш ҳақида эди. Устоз Мирзаев «узоқдаги юлдуздан келган нурни олиб, уни спектрал таҳлилидан юлдузнинг кимёвий таркибини олиш мумкин: масалан унда қанча платинум ва олтин борлигини аниқлаш мумкин» деганлари ҳалиям эсимда. Шу қизиқиш билан соҳага кирдим. Иккинчи йилга бориб дастурлаш тили (Pascal) дарслари бошланди. Бу дарс қизиқишимни тортди. Компютер дастурлари математик исботга ўхшарди: исбот қадамба-қадам қилингандек, дастур ҳам қадамба-қадам ёзиларди. Одатда буни алгоритм дейишади.

Ўша йили уйдагиларим шахсий компютер олиб берганларидан фойдаланиб, кўпроқ вақтим компютер олдида, дастурлаш билан ўтди. Биринчи дастурим ҳам физика соҳасига оид: қуёш атрофида планеталар айланишини қора экранда рангли нуқталар билан тасвирлаб, анимация қилиш эди.

Олийгоҳ билан боғлиқ яхши хотираларим кўп. Устоз Мирзаевдан ташқари, Умида опа, Маҳбуба опа, Дилором опа, Эркин ака ва Рустам Ҳамдамовлар соҳанинг яхши мутахасиси эдилар. Нафақат билим беришга уста, балки бу билим амалда қандай қўл келишини етказиб тушунтирардилар. Университет шароити ҳам яхши: компютерли кутубхоналар, кунига бир соат бўлса ҳам кутубхонадаги текин интернет, мутахасислик бўйича китоблар, Корейс ва Ҳинд ўқув марказлари билим олиш учун кенг имкониятлар очарди.

«Чинакам фанни ҳали кўрмадим» деган чанқоқ бор эди

Олийгоҳни тугатганимдан кейин, Кореяга магистратура учун ҳужжат топширишимга асосан 3 та сабаб бўлган: 1) чет элда билим олиш хоҳишим, 2) Кореяда грантлар борлиги, 3) ТАТУ Корейс марказидаги Улуғбек ака. Биринчи сабабнинг асоси бакалавр билимимдан қониқмаганим. Назаримда билмаганларим ҳали кўп: юрагимда «чинакам фанни ҳали кўрмадим» деган чанқоқ бор эди. Бу чанқоқни Ўзбекистонда магистр ўқиб қондира олишимга кўзим етмади. Аксинча, ТАТУни битириб, чет элга ўқишга борганларга ҳавас қилдим. Уларнинг маслаҳатини олиб, Корея, Япония, Европа ва АҚШдаги имкониятларни ўргандим. Кореяда грантлар борлиги ва бу орқали ота-онамга моддий юк бўлмай билим олиш имконияти ўзига тортди. Ўша пайтда Корейс марказидаги устозим Улуғбек ака, асл исми Jei Sang Jeon, маслаҳатлари билан Кореяга топширдим. Грант олдим. Улуғбек акага операцион тизимлар соҳасида магистр қилиш ҳоҳишимни айтганда, Конкук университетини маслаҳат бердилар. Шу орқали Конкукда қўним топдим.

Улуғбек ака билан. Шаҳрисабз, 2007 йил.

Кореяда таълимнинг мени қойил қолдирган жиҳати академия ва саноат (ишлаб чиқариш) ҳамоҳанглиги бўлди. Лабораторияларда талабалар лойиҳалар қилишарди. Уларнинг баъзилари давлат томонидан, каттагина қисми саноат корхоналари томонидан молиялаштирилган эди. Масалан, дунёга таниқли Samsung ва LG компаниялари университетлар билан ҳамкорликда лойиҳалар қиларди. Мен ҳам шундай лойиҳаларнинг бирида икки йилча ишладим. Илмий ишларимни конференция ва журналларда чоп қилдим. Профессорлар билан лойиҳалар қилиш ва натижаларни мақолада чоп қилиш Корея таълимдаги катта имконият эди.

Маҳаллийчиликни кўрмадим

Дунё кўриш одам дунёқарашини кенгайтиради. Ҳалиям эсимда, 2004 йил ТАТУга ҳужжат топширишга Тошкентга биринчи марта борганимда Тошкент шаҳридаги кўприкларга қойил қолгандим: «бу шаҳарда шундай кўприк қурувчилари яшаса, уларга бу кўприклар оддий ҳол бўлса, аҳоли қанчалик юксалган» деган хаёллар ўтган. Кореяда ҳам худди шу ҳолат такрорланди: дарёлар оша қурилган кўприклару, осмонўпар бинолардан ҳайратландим. Илҳомланиб, кўпроқ билим олишга, шу аҳолига мос, ўз ишим устаси бўлишга аҳд қилгандим.

Университетдаги таълим ҳам ҳавас қилгулик бўлди. Маҳаллийчиликни кўрмадим. Талабалар ўз устида қаттиқ ишларди. Профессорлар юқори малакали. Кўпчилиги Кореядан четда ўқиб келганди. Соҳасини қойиллатганлар эди. Менда «мана энди чинакам билим масканига келдим, шу ерда билим чўққисигача бораман, сарҳадга етаман» деган ҳиссиётлар билан бошладим. Лекин иккинчи йилни битиришга яқин сарҳаддан ҳали анча узоқдалигимга кўзим етди.

Дўстим Швейцария, мен Канадада PhD бошладим

Конкукни битириш арафасида PhD ўқишда давом этаман деган хулосага келдим. Аммо Кореяда эмас. Конкукда мен ҳавас билан қарайдиган барча профессорлар ғарбда, айниқса АҚШда PhD қилиб келишганди. Чинакам фан чанқоғимни АҚШда қондираман деган умидда, АҚШга топширим. Ўқишга қабул қилиндим. Университет 20 минг долларлик грант берди. Бу ўқишимни қопларди. Лекин яшаш учун йилига камида қўшимча 20 минг доллар керак эди. Ўзимдаги 2-3 минг доллар кам, уйдагиларга эса юк бўлгим келмади. Конкукдаги илмий раҳбарим Ким Дуён (Kim Doohyun) ва бошқа яқинлар билан маслаҳатлашиб, Кореяда бир неча йил ишлаб, тажриба ва пул йиғиб, кейин қайта PhDга топширишга қарор қилдим.

Кореянинг Электроника ва телекоммуникациялар тадқиқоти институти (ETRI) ва бошқа компанияларга ариза топшириб интервю қилдим. Бирдан ортиқ жойга қабул қилиндим. Келажакда PhD мақсадим борлиги сабабли ETRIни танладим: унинг дунёга танилганлиги ва Кореядаги энг катта илмий марказлиги мақсадимга мувофиқ эди. ETRIда иш бошлаб, у бежизга танилмаганлигини гувоҳи бўлдим. Марказда 3000 тача ходим ишласа, ўшандан 2000 дан ортиғи PhD эди. Марказнинг 40 йилга яқин тарихида TDX (Time Division Exchange), 4M DRAM (Dynamic Random Access Memory) ва 4G LTE Advanced каби муҳим кашфиётлар қилинганди.

ETRIда 3 йил давомида келажак интернети ва датацентр тармоқлари соҳаларида ишладим. Датацентрларга қизиқишим шу пайтлардан бошланди. Ҳамкасбларим кўп