Ҳурмуз бўғозининг ёпилиши бензин тақчиллигини юзага келтирибгина қолмай, электромобиллар билан ҳам муаммо туғдириши мумкин, деб ёзмоқда «Reuters».

Бу денгиз йўли қанча узоқ вақт ёпиқ қолса, жаҳон иқтисодиётига иккинчи ва учинчи даражали таъсирлар шунча кучли бўлади. Дунё ҳозирнинг ўзидаёқ дизел ва бензин каби қайта ишланган ёнилғи нархларининг ошиши ва шу билан боғлиқ инфляция босимига дуч келмоқда.

Электромобиллар ҳозирги АҚШ ва Эрон ўртасидаги можарода одамларни нефтга боғлиқликдан қутқарувчи воситалар сифатида қаралмоқда. Бироқ улар ҳам Ҳурмуз бўғози таъсиридан ҳоли эмас, чунки уларнинг аккумуляторларини ишлаб чиқаришда олтингугурт кислотаси муҳим ўрин тутади. Бу модда никел ва литий каби металларни рудадан ажратиб олиш жараёнида ишлатилади.

Олтингугурт кислотаси Индонезияда никелни юқори босимли кислота эритиш усули орқали олишда зарур ҳисобланади. Индонезия эса никелнинг энг йирик ишлаб чиқарувчисидир.

У шунингдек, Австралиянинг қаттиқ тоғ жинсларидан литий олишда ҳам қўлланилади. Ушбу мамлакат литийнинг энг йирик ишлаб чиқарувчиси ҳисобланади. Бундан ташқари, у мис ишлаб чиқаришда ҳам муҳим.

АҚШ ва Исроилнинг Эронга ҳужумидан олдин денгиз орқали ташиладиган олтингугуртнинг ярми Ҳурмуз бўғози орқали ўтиб, асосан Осиё мамлакатларига йўналтирилган.

Олтингугурт нефт ва газ ишлаб чиқариш ҳамда уларни ёқилғига қайта ишлаш жараёнининг қўшимча маҳсулоти ҳисобланади. Шу сабабли БАА ва Саудия Арабистони каби Яқин Шарқ давлатлари ушбу хомашёнинг йирик етказиб берувчилари ҳисобланади.

Олтингугурт одатда катта юк кемалари орқали ташилади. Ҳурмуз бўғози орқали ташувлар можаро бошланганидан бери кескин камайган. Таҳлилчиларга кўра, апрель ойида бўғоз орқали фақат 30 000 тонна, мартда эса 180 000 тонна олтингугурт ўтган. Бу эса можаро бошланишидан олдинги уч ойдаги ойига ўртача 1,27 млн тонна кўрсаткичдан кескин паст.

Натижада олтингугурт нархи кескин ошган ва Осиёга етказиб бериш нархи бир тонна учун 880 долларгача кўтарилган — бу уруш бошланганидан бери 50% ўсиш дегани.

Олтингугурт нархининг ошиши олтингугурт кислотасига, у эса никель, мис ва литий ишлаб чиқариш харажатларига таъсир қилади. Бироқ энг катта хавф нархнинг ошиши эмас, балки таъминотдаги чекловлардир.

Агар Индонезия, Австалия ва Чили каби давлатлар олтингугурт кислотаси учун рақобатга киришишга мажбур бўлса, улардан бири ишлаб чиқаришни қисқартиришга мажбур бўлиши мумкин.