Ўзбекистонда фавқулодда вазиятлар хавфини камайтириш, аҳоли турар жойларида ёнғин хавфсизлигини таъминлаш ва куз-қиш мавсумига тайёргарлик кўриш бўйича кенг кўламли ишлар олиб борилмоқда. 2026 йилнинг дастлабки тўққиз ойида мамлакатда 41 та фавқулодда вазият қайд этилган бўлиб, бу ўтган йилнинг мос даврига нисбатан 33 фоизга камдир. Бироқ хонадонларда аниқланаётган юз минглаб хавфсизлик қоидабузарликлари профилактик чораларни янада кучайтириш зарурлигини кўрсатмоқда.

Текширувлар давомида жами 607 минг 626 та хавфсизлик қоидабузарлиги аниқланган. Уларнинг 536 минг 606 таси, яъни 88,3 фоизи бартараф этилган.

Бу кўрсаткичлар аҳоли яшаш жойларида хавфсизлик талабларига риоя этиш масаласи нақадар муҳимлигини кўрсатади. Айниқса, совуқ кунлар бошланиши билан газ ва электр жиҳозлари, иситиш печлари, тутун мўрилари ҳамда шамоллатиш каналларининг техник ҳолатига эътиборни кучайтириш талаб этилади.

Таҳлилларга кўра, мамлакатда қайд этилаётган ёнғинларнинг 72,3 фоизи аҳоли яшаш жойларига тўғри келади. Бу эса ёнғин хавфсизлиги бўйича профилактик чораларни, биринчи навбатда, хонадонларда кучайтириш зарурлигини англатади.

Маиший газ ускуналаридан нотўғри фойдаланиш, электр тармоқларига ортиқча юклама тушириш, носоз иситиш мосламаларини ишлатиш ва тутун мўриларини ўз вақтида тозаламаслик жиддий хавфларни келтириб чиқариши мумкин.

Шу боис мутахассислар аҳолини иситиш мавсуми бошланишидан олдин газ ва электр жиҳозларини текширишга, мўрилар ҳамда шамоллатиш каналларининг созлигини таъминлашга чақирмоқда.

Бунда хавфсизлик фақат тегишли идоралар назорати билан чекланиб қолмаслиги, ҳар бир хонадондаги масъулиятли муносабат билан ҳам мустаҳкамланиши муҳим.

Хавфсизлик чоралари ижтимоий соҳа объектларини ҳам қамраб олган. Ўтказилган текширувларда аниқланган 137 минг 71 та камчиликнинг 122 минг 676 таси бартараф этилган. Бу умумий камчиликларнинг 89,5 фоизини ташкил этади.

Мазкур йўналишдаги ишлар, айниқса, совуқ мавсумда аҳоли кўп тўпланадиган муассасаларда ёнғин ва ис газидан заҳарланиш хавфини камайтириш нуқтаи назаридан аҳамиятлидир.

Шу билан бирга, аниқланган камчиликларни бартараф этиш билан бир қаторда, уларнинг такрорланишига йўл қўймаслик, техник назоратни мунтазам ташкил этиш ва масъул ходимларнинг билим ҳамда кўникмаларини ошириш ҳам муҳим вазифа бўлиб қолмоқда.

2026 йилнинг январ–сентябр ойларида мамлакатда 2 минг 233 та зилзила қайд этилган. Сейсмик хавфларни ўз вақтида кузатиш ва аҳолини эҳтимолий хавфлардан хабардор қилиш мақсадида миллий мониторинг тармоғини такомиллаштириш ишлари давом эттирилмоқда.

Хусусан, Қирғизистон, Тожикистон ва Қозоғистондаги сейсмик станциялар билан реал вақт режимида маълумот алмашиш йўлга қўйилган. Шунингдек, кучли зилзилалар ҳақида аҳолини эрта огоҳлантириш тизимини ривожлантиришга эътибор қаратилмоқда.

Сейсмик кузатувлар бўйича минтақавий ҳамкорлик табиий жараёнларни тезкор таҳлил қилиш ва хавф ҳақидаги маълумотларни ўз вақтида олиш имкониятларини кенгайтиради. Бироқ эрта огоҳлантириш тизимининг самарадорлиги техник имкониятлар билан бир қаторда, аҳолининг хабарларга тезкор муносабати ва фавқулодда вазиятларда қандай ҳаракат қилишни билишига ҳам боғлиқ.

Табиий офатлар хавфини камайтиришда муҳандислик-ҳимоя иншоотлари ҳам муҳим ўрин тутади. Сўнгги беш йилда 370 та сув объектида 625 миллиард сўмдан ортиқ маблағ ҳисобидан муҳандислик-ҳимоя ишлари амалга оширилган. Натижада 138 мингдан ортиқ аҳоли ва ижтимоий-иқтисодий объектларни табиий офатлардан ҳимоя қилиш имкониятлари кенгайган.

Бундай лойиҳалар сув тошқини, сел ва бошқа хавфли гидрологик жараёнлар оқибатларини камайтиришга хизмат қилади. Айни пайтда ҳимоя иншоотларининг самарадорлиги уларнинг мунтазам техник назоратдан ўтказилиши, зарур ҳолларда таъмирланиши ва хавфли ҳудудлардаги вазиятнинг доимий мониторингига ҳам боғлиқ.

Фавқулодда вазиятлар вазирлиги мутасаддилари иштирокида ОАВ учун Контент тайёрлаш марказида ўтказилган матбуот анжуманида табиий офатлар хавфини камайтириш, аҳолини фавқулодда вазиятлардан муҳофаза қилиш ва қиш мавсумига тайёргарлик бўйича амалга оширилаётган ишлар ҳақида маълумот берилди.

Келтирилган рақамлар фавқулодда вазиятлар сони камайгани, турар жойлар ва ижтимоий объектларда аниқланган камчиликларнинг катта қисми бартараф этилгани, сейсмик мониторинг ҳамда муҳандислик-ҳимоя тизимлари такомиллаштирилаётганини кўрсатади.