Навоий шаҳридаги яқин қариндошимиздан хабар олиш учун йўлга отландим. Автобусда. Ёнимдаги ўриндиқда, чамаси, 40-45 ёшлардаги аёл. Шу пайт қўл телефонимга «смс» хабар келди. «Оббо, яна интернет орқали алданган, оиласига хиёнат қилаётган аёллар...»- дедим беихтиёр овоз чиқариб.

Бухоро вилоят ички ишлар бошқармаси ходимидан келган маълумотномани таҳрирлашга тушганимда, ёнимдаги аёл уни мазмунан айтиб беришимни сўради. Айтиб бердим. Аёл маҳзун тортди. Чуқур хўрсинди.

— Мен эримнинг қотилиман!-қўққис сўзлади аёл.

«Ялт» этиб қарадим. Аммо, у афтидан «ўтириб-чиққан»ларга ўхшамасди.

— Мен учун қизиқ. Агар лозим топсангиз, гапириб беринг!-дедим мен ҳам қизиқишим ортиб.

Аёл ўз ҳикоясини дам важоҳат, дам узоқ-узоқ сукут билан сўзларди.

«Икки ўғлимиз бор. Йигирма йилларча аввал эрим четга чиқиб кетган. У давлат хизматида узоқ йиллар ишлади. Ҳужжат, мажлис, жавобгарлик... Доим жамият учун югурарди. Лекин, мен ва фарзандлари учун вақт ажратмас ва ҳатто, деярли, эътибор ҳам қаратмас эди. Болаларининг соғинчию, менинг илҳақ кутишларимни жуда кеч англади. Жуда кеч пайқаб етди.

Ўшанда мен ҳам ёш, эътиборга муҳтож эдим. Меҳрга муҳтожликми, мен интернет орқали бошқа бир эркакка боғланиб қолдим. Эримга хиёнатим ошкор бўлган кун эрим ўзини бутунлай йўқотди. Чунки, севиб турмуш қурганмиз. Ҳатто, қуда-андачилик ришталари янаям боғланиб, укам унинг синглисига уйланган. Мен эса билиб-туриб... Мен хиёнатга, эрим ориятга ботди. Қишлоқдошларнинг гап-сўзлари, одамлар нигоҳидаги аччиқ ҳукм, ўзининг юрагидаги айблов уни қуршаб олди. Чет элга чиқиб кетди. Йигирма йилдан ортиқ вақт. Бу вақт орасида мен билан, ақалли, бир марта ҳам гаплашмади. Чунки, мен унинг учун «ўлган» эканимни тан олиб бўлгандим. Болаларини синглиси орқали сўраб-суриштирарди.

Россияда уни ҳеч ким кутмаганди. Таниш-билиши ҳам, ёру-биродари ҳам йўқ эди. Ўз хиёнатимдан ўзим пушаймонда қолгандим, эримга қаттиқ ачинардим. Қиш-қировли кунларда қурилиш майдонларида қўлида темир, елкасида юклар билан тушган суратларини ҳам унинг синглиси орқали кўрардим. Йиғлардим. Совуқ суяк-суягигача ўтганини, бармоқлари қотиб, кечқурунлари оғриқдан ухлай олмаслигини ҳис қилардим.

Кейин Хитойга кетди. У ерда ҳам иши янада оғир эди. Завод, тунги смена, сал эҳтиёт бўлмаса, қўлни кесадиган темир, қулоқни қоматга келтирадиган шовқин. Кун билан туннинг унинг учун фарқи қолмаганди.

Йиллар ўтди. Йигирма йил. Бу орада икки ўғлимни ҳам уйлантирдим. Эрим эса танаси билан тирик эди, холос. Мен билардим, у бир умр «Нега, нима учун?!»-деган савол билан ўзини қийнаб ўтган. Йигирма йилдан сўнг қишлоққа қайтганини эшитдим. Гарчи, ўртамиздаги муносабатларга дарз кетган бўлса ҳам уни, негадир, кўришга ошиқардим. Бироқ, у узоқ йиллар олдин тўсиқ қўйиб бўлган, ҳатто, кўриш тугул, овозимни эшитишни ҳам истамас эди. Ўғилларим эса отасининг қайтганидан хурсанд, отасини топишганидан мамнун эдилар. Эшитишимча, эримнинг сочлари оқарган, елкалари чўккан, ғам емирган экан.

Тақдирни қарангки, қишлоғимиздаги маъракалардан бири бизни бир-биримизга рўпарў қилди. У шундоқ ёнгинамдан шу қадар нафрат билан ўтиб кетдики, мен эса шу ҳаётда яшаб юрганим учун пушаймонларда қолдим. Узоқдан бўлса ҳам уни бир бор кўриш учун қилган ҳар қанча ҳаракатларим зое кетди.

Эшитишимча, у ўша маъракадаям жимгина ўтирган. Кўпчилик танимаган, ҳатто, деярли, ҳеч ким унинг шу ердалигига эътибор ҳам бермаган. Суҳбатлар қизиб, кимдир кутилмаганда: «Эсларингиздами, фалончи бор эди... Хотини хиёнат қилганди, шундан кейин четга чиқиб кетганди…» Бу эрим учун йигирма йиллик оғриқнинг яна қайта тирилиши, яна қайта зарбаси бўлган. У ўша кеча уйига қайтган. Россияда музлаган қўллари, Хитойда қонаган бармоқлари... оғир ва жисмоний меҳнатларнинг ҳамма-ҳаммасига чидаган, лекин, йигирма йилдан кейин ҳам яна қайта қонаган яра – гапга чидай олмаган. Тонг саҳарда эримнинг жасадини оғилхонадан топишган. «Орият вақт билан ҳам тузалмайди» дейишгани рост экан... »

Аёл ҳикоясини тугатди, шекилли, жимиб қолди.

-  Шу тақдир, демак, сизнинг интернетдан топган аччиқ қисматингиз?-хўрсиндим.

-  Йўқ. Бу ҳеч нима эмас. Болаларим менинг хиёнатимни йигирма йилдан кейин билишди. Мен аҳмоқ эса... эримга хиёнатим етмагандай, болаларимга: “Отангиз менга хиёнат қилган эди, шунинг учун мен у билан ажрашганман, у мениям, сизларниям ташлаб кетган”,-деб мияларига сингдириб келганман. Эрнинг нафрати эмас, фарзандларнинг нафрати ёмон экан, куйдирар экан. Оғайниларим-ку, ўша пайтлардаёқ, мендан юз ўгиришган, шунчаки, қариндошлик учун гоҳ-гоҳда ҳол сўрашмаса, бирор маротаба дараклаб ҳам келишмаган. Бугун эса шип-шийдонман. Икки ўғлим ҳам остонасига яқинлаштиришмайди. Гоҳида кичик ўғлим акасидан яширинча ҳол-аҳвол сўрашини айтмаса, у ҳам хабарлашмайди. Бу гуноҳларим бадали. Мен-ку, шунча йиллар қийналдим. Азоб чекдим. Жабрини ҳам тортдим. Ўша пайтнинг ўзидаёқ, товба қилгандим. Бошқа ундай нобакор йўлларда юрмагандим. Аммо, ёшликдаги биргина хиёнатим бир умрлик хазонимга айланди. Бугун эса  аёллар мен адашган йўлларда ҳар кун, ҳар соатда адашишмоқда. Уларнинг ҳам кун келиб, менинг синовим билан синалишларини эсласам, қўрқиб кетаман. Мен фақатгина раҳматли эрим учун эмас, жуда кўпчилик учун, ҳатто, фарзандларим учун ҳам «ўлган»га айландим...

— Қаёққа кетаяпсиз?!

— Эрим, ҳатто, Бухоро тупроғида ҳам жасадини қўйдирмасликларини сўраб, хат қолдирган. Ҳатто, охиратини ҳам мен билан битта қабристонда бўлишини истамаган. Унинг васиятига кўра, асли навоийлик бўлган қайнонам туғилган қишлоқ қабристонига кўмишган... Ҳеч бўлмаса, қабрига зиёратга борай..,-деди аёл ҳазин товушда.

— Борманг!-дедим. Тилимдан бу сўз чиқиб кетганини ўзим ҳам билмай қолдим,- у тиригида ҳам истамаганми, бир қабристонда ётишни ҳам хоҳламаганми, энди охиратини тинч қўйинг, мозорини куйдирманг!

Бу гапни нечоғли тўғри ёки нотўғри айтдим, билмадим, аммо, Навоий шаҳрига етиб келгач, у аёл мен билан хайрлашди-да, ҳеч қаерга йўналмай, Бухорога қатновчи бошқа бир автобусга ўтирди...