Бугунги кунда Истанбул нафақат сайёҳлик, балки халқаро маданият ва дизайн индустриясининг энг жозибадор марказларидан бири сифатида ҳам эътироф этилмоқда. Қадим цивилизациялар мероси ва замонавий ижодий муҳит уйғунлашган ушбу шаҳар йил сайин йирик халқаро форумлар, биеннале ва санъат фестиваларига мезбонлик қилиб, глобал креатив майдондаги таъсирини тобора кучайтирмоқда.

Шу йилнинг 13–16 май кунлари Истанбул илк бор нуфузли Глобал Дизайн форумига мезбонлик қиляпти. Туркия туризмни тарғиб қилиш ва ривожлантириш агентлиги ҳамда қатор халқаро ҳамкорлар кўмагида ташкил этилаётган мазкур форум шаҳарнинг халқаро дизайн хабига айланиш йўлидаги муҳим қадам сифатида баҳоланмоқда.

Маълумотларга кўра, Истанбул ҳудудида 41 та конгресс маркази, 225 та санъат галереяси ва дизайн соҳасига ихтисослашган дастурлар фаолият юритаётган 27 та олий таълим муассасаси мавжуд. Ҳар йили ўтказиладиган 20 дан ортиқ халқаро санъат ва дизайн тадбирлари эса шаҳарнинг креатив экотизимини янада мустаҳкамлаб бормоқда.

Глобал Дизайн форуми дастлаб 15 йил аввал Victoria and Albert Museum томонидан London Design Festival доирасида йўлга қўйилган эди. Бугун эса у дунёнинг турли нуқталаридан келган дизайнерлар, архитекторлар, рассомлар ва креатив индустрия вакилларини бирлаштирувчи етакчи интеллектуал платформалардан бирига айланган.

Бу йилги форумнинг энг ўзига хос жиҳати — унинг анъанавий конференция шаклидан чиқиб, бутун шаҳар бўйлаб кечадиган катта ижодий перформансга айланганидир. Тадбир бир нечта концептуал йўналишлар орқали ташкил этилган бўлиб, улар шаҳар муҳити, жамоат маконлари ва маданий меросга замонавий дизайн нуқтаи назаридан ёндашишни мақсад қилади.

«Placemaking» йўналиши доирасида Топкапи саройи ва Тарихий яриморол ҳудудида вақтинчалик дизайн инсталляциялари ўрнатилади. Натижада шаҳарнинг тарихий маконлари очиқ осмон остидаги улкан дизайн лабораториясига айланади. «Rethinking» дастури эса Истанбулнинг бой боғ маданиятини қайта талқин қилишга қаратилган халқаро ижодий танлов орқали янги ғояларни майдонга олиб чиқади.

Форум доирасида ўтказиладиган панел сессиялари, тақдимотлар ва очиқ муҳокамалар эса халқаро ва маҳаллий дизайнерлар, шаҳарсозлар, мутафаккирлар ҳамда санъаткорлар ўртасида фикр алмашув учун муҳим майдон вазифасини бажаради.

Асрлар давомида турли цивилизациялар чорраҳасида жойлашган Истанбул ўзининг ноёб маданий қатламлари, тарихий муҳити ва жонли шаҳар ритми билан ижод аҳлини ўзига жалб қилиб келади. Бу ерда анъанавий ҳунармандчилик, шарқона эстетика ва замонавий дизайн ғоялари ўзаро уйғунлашиб, бетакрор ижодий муҳитни шакллантирган.

Бугун шаҳар нафақат ёш дизайнерлар ва рассомлар учун имкониятлар маркази, балки халқаро маданий платформалар учун ҳам муҳим манзилга айланган. Istanbul Biennial, Contemporary Istanbul, Istanbul Music Festival, CI Bloom ҳамда Istanbul Film Festival каби йирик тадбирлар шаҳарнинг глобал маданий нуфузини янада оширмоқда.

Мутахассислар фикрича, Истанбулни англаш учун уни шошилмасдан кашф этиш лозим. Чунки бу шаҳар ҳар бир кўчаси, тарихий иншооти ва маҳалласи орқали ўтмиш билан келажакни боғлаб турадиган тирик маданий макондир. Айнан шу жиҳат уни дунё дизайн ва санъат харитасида алоҳида ўринга олиб чиқмоқда.