Швейцария Эронга қарши уруш муносабати билан АҚШга қурол-аслаҳа экспортини тақиқлади. Бу ҳол мамлакатнинг бетарафлик приципи билан изоҳланган.

«Эрон билан ҳарбий зиддиятда қатнашаётган мамлакатга ушбу ихтилоф мобайнида ҳарбий техника экспортига рухсат этилмайди», — дейилади Швейцария ҳукумати баёнотида.

Расмий Берн жорий йил 28 февралдан, яъни АҚШ ҳамда Исроил Эронга қарши кенг кўламли уруш бошлаганидан буён Вашингтонга қурол сотиш учун лицензия бермаган.

Швейцария ҳукумати жорий йил 14 март куни АҚШнинг Эрон томон учаётган икки разведкачи учоғи мамлакат ҳаво ҳудудидан ўтишини ҳам ман этган эди.

1996 йилда қабул қилинган Швейцария федерал қонунига асосан ҳарбий техника ва технологияларнинг импорти, экспорти ҳамда транзити учун инсон ҳуқуқлари ҳамда бетарафлик принципларига кўра лицензия олиб талаб этилади.

Айни шу мезонга мувофиқ сўнгги йилларда Исроилга ҳам ҳарбий техника экспорти учун рухсат берилмай келмоқда. Бу тартиб Эроннинг ўзига ҳам татбиқ этилаётир.

АҚШга нисбатан қурол савдоси тақиқи махсус экспертлар гуруҳи томонидан назорат қилинади.

Таҳлилларга қараганда, Вашингтон Берннинг иккинчи қурол импортчиси саналади. 2025 йилда АҚШ Швейцариядан қарийб 120 миллион долларлик қурол сотиб олган.

Швейцария АҚШ 2003 йилда Ироқ ҳудудига бостириб кирганида ҳам ўз ҳаво ҳудудидан фойдаланиш ва қурол савдоси бўйича тақиқ жорий этган эди.

Таҳлилчи Ғайратхўжа Ғаффорхўжа ўғли фикрича, «Швейцариянинг ушбу қарори Вашингтон учун кутилмаган зарба бўлиши мумкин, чунки Швейцария ҳарбий саноати АҚШнинг айрим мудофаа тизимлари учун муҳим бутловчи қисмлар етказиб берувчи ҳисобланади. Бу қадам Берннинг халқаро майдондаги «холис воситачи» мақомини сақлаб қолиш ва можаронинг иштирокчисига айланиб қолмаслик истагини яна бир бор тасдиқлайди».

Ғарб давлати томонидан АҚШга нисбатан қурол тақиқи жорий этилиши рамзий маънода ҳам Оқ уйга кучли зарба ҳисобланади. Чунки бу Вашингтоннинг Теҳронга қарши уруши ҳатто яқин иттифоқчилари томонидан ҳам маъқулланмаётганининг яна бир исботидир.

АҚШ Исроил билан биргаликда Эронга қарши уруш бошлаган 28 февралдан кейин дунё энергетика бозорида кескин қимматлашув рўй берди. Вашингтон ҳамда Тель-Авив Эронга қарши интенсив зарбалар йўллаб, мамлакат олий раҳбари Али Хоманаий ҳамда бир қатор ҳарбий қўмондонларни ўлдирган бўлса-да, форс давлати улар кутгандек осонликча таслим бўлмади.

Пентагон Конгрессдан Эронга қарши ҳарбий амалиётни давом эттириш учун 200 миллиард доллардан ортиқ маблағ ажратишни сўрамоқда.

Бир томондан, жаҳон энергетика бозорида нарх ошиши, иккинчи томондан, АҚШ жамоатчилиги ҳамда мухолифат босими сабаб Трамп гарчи якуний мақсадга эришмаган бўлса-да, урушдан чиқиш йўлини қидираётгани айтилмоқда.

Боз устига, Эронга қарши уруш АҚШнинг халқаро майдонда деярли яккаланиб қолганини кўрсатди. Трамп ҳамда Оқ уй мулозимларининг асабий баёнотлари ҳам буни тасдиқлайди.

Аввал хабар берганимиздек, Трамп куни кеча НАТО давлатларини Эрон билан боғлиқ можарода фаол иштирок этмаслик важидан кескин танқид қилди ва уларни «қўрқоқлик»да айблади.

Гап шундаки, Трамп аввалроқ Ҳўрмуз бўғози орқали нефть ва газ экспортини тиклаш масаласида НАТО давлатларидан ёрдам сўраган эди.

Аммо Буюк Британия, Франция каби АҚШнинг иттифоқчилари ҳам эҳтиёткор позицияда қолмоқда. Япония ва Австралия эса Ҳўрмузга ҳарбий кема юбориш режаси йўқлигини айтган.