Андроид қурилмалар учун Xabar.uz мобил иловаси. Юклаб олиш ×
IOS qurilmalar uchun Xabar.uz mobil ilovasi. Юклаб олиш ×

Турсунали Акбаров

Йиғлаб борма, ҳўнграб чиқади!

Ўртачирчиқ: ҳоким — ҳукмфармо, прокурор — ҳайбаракаллачи, судья қўғирчоқми?

Ўртачирчиқ: ҳоким — ҳукмфармо, прокурор — ҳайбаракаллачи, судья қўғирчоқми?

Фото: «Xabar.uz»

Мамлакатимизда турли номлар остида («Обод қишлоқ», «Обод маҳалла», «.....-сити») катта бунёдкорлик ишлари амалга оширилаётгани бор гап. Улкан ишлар улкан бузилишларга сабаб бўлаётгани ҳам сир эмас. Айрим жойларда бузилишлар шу қадар шиддатли кўриниш олдики, ит эгасини, мушук бекасини танимайди... Уй-жойи ёки дўкони бузилган одамлар кимга боришни билолмай сарсон. Прокурор ва ИИБ бошлиғи – ҳокимнинг биқинида. Улар мулкий ҳуқуқлар аёвсиз топталаётган одамларни ҳимоя қилиш ўрнига, маҳаллий ҳокимиятнинг тегирмонига сув қуймоқда. Жиддийроқ эътироз билдирилгудек бўлса, белдан пастини мўлжаллаб зарба берилади: «Нима, Президент сиёсатига қаршимисан?».

Бунақа зарбадан довдираб қолмайдиган кам...

...Юқоридаги сатрлар ўтган куни кечқурун қоғозга тушаётганди. Гап айнан Хоразм ёки Қашқадарёдаги воқеликлар хусусида эмасди-ку, аммо муаммо юртга келган тўй – «буз-бузлар»га дохил эдики, ёзув-чизувларни вақтинча тўхтатишга тўғри келди. Чунки, икки вилоятдаги вазият таранглашиб, маҳаллий раҳбарларнинг пайтавасига қурт тушган, ҳукумат раҳбарининг шошилинч Хоразмга учгани воқеалар ривожини кузатишга мажбур этди.

Бош вазирнинг Хоразмга фавқулодда ташрифидан сўнг вазият ўзгарди, тўғри. Уйлари бузилиб, чодирларда яшаётган абгор халқ билан жойида ҳисоб-китоб қилишга киришилди. Аҳоли тезроқ бошпана тиклаб олиши учун қўшимча ёрдамлар бўйича ҳам амалий ҳаракат бошланди. Бош вазир ўтказган катта мажлисда икки вилоят раҳбарларига ҳайфсан берилди, Яккабоғ туман ҳокими ва прокурори қўлига паттаси тутқазилди. Энг муҳими, бундан бу ёғига катта-кичик бузилишлар ҳукумат рухсати билангина амалга оширилиши белгиланди. Жуда соз, хўб яхши!

Буз-бузлар фақат Хоразм ёки Қашқардарёда бўлаётгани йўқ. Бундай манзараларни бошқа вилоятларда ҳам кўриш мумкин: вазиятга очиқ кўз билан қаралса, Яккабоғ туман ҳокими ва прокурори сингари паттаси тутқазиладиганлар етарлича топилади, аслида. Икки амалдорнинг вазифасидан четлатилиши эса катта муҳорабаларда асосий қурбон пиёдалар бўлишини яна бир карра ёдга солади, холос.

Хўш, муаммо ҳалми? Мулки бузилган фуқароларнинг кўзидан ёш оқмайдими энди? Қайдам? Мамлакат раҳбари ҳар икки гапининг бирида ҳокиму ҳокимчалардан «одамларни рози қилиш»ни талаб қилгандаки аҳвол шу даражага еган экан, демак, «муаммо ҳал этилгани»га ишончдан кўра илинж кўпроқ.

Адлия вазири одамларнинг мулкий ҳуқуқи топталиб, сарсон қилинаётганини «ваҳшийлик» деб баҳолади. Вазир – ҳукумат аъзоси, оғзига келганини қайтармайдиган шахс эмаслиги эътиборидан унинг гапига қўшилмасликнинг иложи йўқ.

Ҳокимларнинг бу даражада қутуриб, қонунлар топталишининг сабаби нимада?

Президент ҳокимларнинг қўл-оёғидаги кўринмас кишанларни ечгач, улар мутлоқ дахлсиз шахсга айланди гўё. Аксарият ҳокимлар буни чексиз ҳуқуқ дея қабул қилди, ваҳоланки, улкан мажбурият аслида. Чунки, ҳуқуқ билан мажбурият посангиси тенг бўлмас экан, ижтимоий адолатга путур етаверади, етаверади... Бу ҳол Хоразмда қалқиб чиқди. Бошқа жойларда ҳам аҳвол беҳроқ эмас. Бу аччиқ тажрибадан хулоса чиқарилмас экан, прокурорнинг – ҳайбаракаллачидан, милициянинг – сўқир ижрочидан, судларнинг эса қўғирчоқдан фарқи қолмайди.

Энди шу даъвони аниқ мисол билан исботлашга ҳаракат қилсак. Ўтган куни бошлаган ёзмишимиз шу ҳақда эди, сираси.

...Тошкент – Олмалиқ автойўлининг Ўртасарой қишлоғи (Тошкент вилояти, Ўртачирчиқ тумани) ҳудудида жойлашган «Чинор» умумий овқатланиш маскани қай сабабларга кўра, АИТБ «Ипотекабанк»нинг Олмалиқ филиалига ўтиб қолганини илғаш қийин эмас. Бироқ ҳозир гап бунда эмас. Гап банк балансидаги жами ер майдони 0, 1256 гектар бўлган ушбу объект (чойхона, дўкон, бостирма, омборхонадан иборат бино ва иншоотлар) «эгасини топиб», сотилганидан кейинги жараёнлар ҳақида.

Мижознинг қарзи эвазига олиб қўйилган объектга кўзи учиб турган харидор қайда? Буни аранг топилган харидорга чойхона биноси лизинг шаклида сотилгани ҳам айтиб турибди.

Хуллас, 2017 йилнинг март ойи охирги кунида АИТБ «Ипотекабанк» Олмалиқ филиали ва Сапарбой Юлдашев раҳбарлигидаги «Tasti&Quick» оилавий корхонаси ўртасида лизинг шартномаси тузилди. Унга кўра, «Чинор» умумий овқатланиш маскани оилавий корхонага уч йил муддатга йиллик 12 фоиз устама ҳақ тўлаш шарти билан 296.175.730 сўмга сотилди. Бунинг учун оилавий корхона аванс тариқасида объектнинг аввалги эгасидан («Osiyo Rita» МЧЖ) қолган «мерос» – 123.909.000 қарзни бирдан узиши керак бўлди.

«Tasti&Quick» оилавий корхонасига умумий ҳисобда 420.084.730 сўмга (296.175.730+123.909.000 = 420.084.730) тушган «Чинор» фойдаланиш учун тайёр ҳолатда эмасди. Бу масканни ўтган-кетганнинг кўзи тушиб, қадам ранжида қилишига ундайдиган даражага келтириш учун яна а-анча ҳаракату харажат қилиш керак эдики, Юлдашевлар оиласи аввалига Юнусобод туманидаги «дом»ини сотиб (215 миллион сўмга), пулини чаплади. Камига шу банкнинг ўзидан яна юз миллион сўм (йилиги 14 фоиз устама тўлаш шарти билан уч йилга) қарз кўтариб, «Чинор»ни том маънода обод масканга айлантирди.

Фото: «Xabar.uz»

Бир умр йиққан-терганини тикиб, камига қарзга ботиб, оғзи ошга етай деганда бурни қонашини Юлдашевлар оиласи туш кўрибдими?!

Овқатланиш маскани ишга тушиб, оила косаси оқариб улгурмай Ўртачирчиқ туман ҳокимидан «қорахат» келди (2018 йил 9 июль): беш кун (!) муддат ичида чойхонангни ўз ҳисобингдан бузиб, замонавий шаҳарсозлик талабларига мос равишда қайта қур ёки давлат эҳтиёжи учун бўшатиб қўй, хўпми?

Беш кунда чойхонани на «замонавий шаҳарсозлик талаблари»га мос қайта қуриш, на «давлат эҳтиёжи учун бўшатиб» қўйиш мумкин? Шунга қарамай берилган муддат ўтар-ўтмас (!) Ўртачирчиқ тумани Тошлоқ маҳалласи профилактика инспектори Акмал Шамшиев монтёр олиб келиб, овқатланиш масканини электр таъминотидан мосуво қилиб кетди.

Шундан кейин маҳаллий ҳокимият, прокуратура, ички ишлар бўлими вакилларининг бир оёғи шу ерда бўлди денг: «қачон бузасан?». Ўзларига қолса-ку, шартта бузиб ташларди-я, бироқ оилавий корхона раҳбарининг ҳуқуқини фаол талаб қилиши, боз яна, объект лизинг шартномаси асосида сотиб олиниб, ҳамон гаровда тургани, банк олдидаги қарзлар тўла бартараф этилмаганидан бироз чўчишдими, масалани «қонуний асосида» ҳал этишга тушишди.

Қонундан шундай «йўл» топилдики, бундан фақат «дод» дейиш мумкин!

Нима-нима, Ўртачирчиқ туман ҳокими фуқаролик ишлари бўйича (ФИБ) туманлараро судига даъво киритди. Сиртдан қаралганда ҳаммаси бинойидек. Бироқ даъво мазмуни ва мурожаат қилинган суд эътиборга олинса, мутасадди «орзуларини олдиндан аён қилгани»ни англаш мумкин.

Туман ҳокими оилавий корхона раҳбари С.Юлдашев гўёки тегишли рухсатсиз, ўзбошимчалик билан темир бостирма ва омборхона қуриб олганини даъво қилар экан, уларни жавобгар ҳисобидан бузиб ташлашни сўрайди. Бу билан ҳоким бир ўқ билан икки қуённи уришни мўлжаллаган чиқар. Яъниким, бино-иншоотлар ўзбошимчалик билан қурилган д