1917 йил октябр ойида италияликларни Нью-Йоркка олиб кетаётган йўловчи кема Атлантика океанида дўзах марказига тушиб қолгандай бўлди. Шунчалик кучли бурон турдики, океан йўловчиларнинг барчасини олиб кетишга қарор қилгандай туюлди...

Кема бортида 28 ёшли дурадгор Антонио Руссо ва унинг беш ёшли қизи Мария ҳам бор эди. Руссо икки йил олдин хотинини дафн қилган, аёл туғруқ пайтида вафот этган эди. Америка ота-болани қашшоқликдан қутқарадиган ва Марияга фақат Италияда орзу қиладиган ҳаётга имконият берадиган охирги эшик бўлиб қолганди.

Тунги соат иккида улкан тўлқинлар кемага зарб билан урилди. Сув одамлар ухлайдиган пастки учинчи тоифали бўлинмаларга оқиб кирди. Кема қаттиқ қимирлади ва хавфли тарзда парчалана бошлади. Йўлакларда қичқириқлар эшитилди. Ваҳимага тушган йўловчилар зинапояда бир-бирини эзиб, тутқичларга ёпишиб, тезроқ халос бўлишга ҳаракат қилишарди.

Антонио Марияни ётоқхонасидан кўтарилаётган сув устида ушлаб, олдинга югурди. Лекин оломон жуда зич, оқим жуда шиддатли ва кеманинг қиялик қисми ниҳоятда тик эди. Ва шу лаҳзада Антонио бир даҳшатни англади: улар қутқарув қайиқларига етиб боролмасди.

Дақиқалар ортда қолди. Балки сониялардир. Тартибсизлик ичида у бўрон парчалаб юборган иллюминаторга етиб олди. Тешик одам сиғадиган даражада катта эмас эди. Орқасида Атлантика океанининг қора, музли тубсизлиги ётарди. Антонио узоқдан прожектор нурларини кўрди: қутқарув қайиқлари аллақачон омон қолганларни қидираётган эди.

Антонио Марияга қаради – у йиғлар, онасини чақирар, зир-зир титрар ва умидсиз равишда отасига ёпишиб олган эди.

Ва кейин Антонио юракни эзувчи йўлни танлади. У қизини иллюминатордан итариб юборди.

Мария океанга қулаб тушганида қаттиқ қичқирди. Антонио эса бўроннинг шовқини остида бақирди:

«Суз, Мария! Ёруғликка қараб суз! Қайиқлар яқин! Суз!»

У ўзининг бундай имкониятга эга эмаслигини яхши биларди.

Етти дақиқадан сўнг кема чўкди. Антонио Руссо палубалар остида қолиб кетган 117 та йўловчи билан бирга ҳалок бўлди. Унинг жасади ҳеч қачон ва ҳеч қаердан топилмади.

Мария қирқ беш дақиқадан сўнг сувдан чиқарилди – қиз ҳушидан кетган, оғир гипотермия ҳолатида, ўлим ёқасида эди... лекин тирик. Уни адёлга ўраб, касалхона кемасига олиб боришди.

Мария бир оғиз ҳам инглизча сўз айтмади.

Ва у фақат отасининг овозини эслади:

«Ёруғликка қараб суз...»

Қизни Нью-Йоркдаги болалар уйига юборишди.

Мария узоқ вақт давомида отасини тирик қолган деб ўйларди. Ҳеч ким унга ҳақиқатни айта олмасди. Умид аста-секин чалкашликка... кейин эса оғриққа айланди. Ва бир куни қизнинг ботинида энг даҳшатли ўй пайдо бўлди: уни отаси ташлаб кетган!.. Марияни океанга улоқтириб, шунчаки қутулган.

Қиз шу ишонч билан 25 йил яшади. Ҳақиқат эса у ўттиз ёшга тўлганида пайдо бўлди. 1917 йилги фалокатда ҳалок бўлганларнинг рўйхатини саралаб олаётган терговчи чўкиб кетганлар орасида Антонио Руссонинг исм-фамилиясини топди. Шундагина Мария тушунди: отаси уни ташлаб кетмаган – ўзининг ҳаёти эвазига қизини қутқарган эди.

Мария Руссо 2004 йилгача яшаб, 92 ёшида вафот этди.

1995 йили 83 ёшида, у интервьюда шундай деди:

«Отам мени ўлдиряпти деб ўйлагандим. Аслида қутқараётганини тушунмаганман. Узоқ йиллар давомида у мени ташлаб кетганига ишониб яшадим. Лекин ҳақиқат шундаки, отам менга бутун ҳаётини... бутун умрини берган экан...»

Мария турмушга чиққан, унинг тўрт фарзанди, тўққиз набираси ва олти чевараси бор эди – фақат битта одам, бир куни Атлантика зулматида имконсиз танлов қилгани учун туғилган.

Мария шундай деди:

«Ҳар бир туғилган куним, ҳар бир бахтли лаҳзам отам мени ўзидан устун қўйгани учун мавжуд. Унинг юзини ҳар кеча иллюминаторда кўраман. «Ёруғликка қараб суз» деб бақирганини эшитаман. Мен 78 йил давомида ёруғликка қараб суздим. Умид қиламанки, отам мен билан фахрланган бўларди».

Унинг отаси ҳақидаги сўнгги сўзлари оддий эди:

«Раҳмат, дада. Менга берган ҳаётингиз учун раҳмат. Мен сизни яхши кўраман».

Баъзи меҳр-муҳаббат шахсдан узоқроқ яшайди.

Алишер Эрназаров